Als het melk regent, heb ik mijn schotels weer niet omgekeerd.

Een legendarisch Vlaams spreekwoord dat uitgelegd kan worden als ; ik heb ook altijd pech, het zit me ook niet mee. Altijd gedacht dat melk goed zou zijn…………….., blijkt een deskundige alles te ontkrachten. Regent het eens melk, dan ben ik niet thuis, enz. enz.

Verscheen er in het verleden wel eens een artikeltje van mijn hand over spiercellen en spiermassa of de eigenschappen en toename ervan, deze keer wil ik proberen om de Joris Driepinter mythe rondom KOE-melk (verder te noemen ; melk) en sterke (kalkrijke)botten enigszins te relativeren. Geiten- en paardenmelk vallen buiten de orde van dit ‘stukkie’. Helemaal buiten beschouwing laat ik de belangrijkste vorm van melk ; moedermelk, bron van natuurlijke afweerstoffen en calcium die goed wordt opgenomen door de zuigeling.

Melk staat bij de massa nog altijd en vooral bekend als rijke bron van calcium. Onmisbaar gedacht voor kinderen die het nodig hebben om goede en sterke botten te krijgen. En sterke botten heb je nodig om de enorme spierkracht die je tijdens het wielrennen ontwikkelt op te vangen. Tijdens de wintermaanden op de baan (‘den Pist’ zoals Henk Faanhof het steevast uitdrukt) ontmoet je nog eens iemand. Zo liep ik toevallig een voedingsdeskundige tegen het lijf en ontspon zich tijdens een korte pauze in een groepje een gesprek over de mythische krachten die aan melk worden toegedicht. Het oude idee dat melk het toppunt zou zijn van gezondheid is inmiddels wel achterhaald en ik wil dan ook proberen e.e.a. uit te leggen en toe te lichten, hierbij dankbaar gebruik makend van de nieuwste medische inzichten die ik gelijk na thuiskomst intikte op dezelfde tekstverwerker die me ook bij dit artikel ten dienste staat.

Het Nederlandse team zou zelfs een geheimzinnig recuperatiedrankje op melkbasis hebben meegekregen naar de O.S. in Athene en dat zou volgens de verhalen net die paar procenten toevoegen die nodig zouden zijn voor een stortvloed aan medailles. We kennen inmiddels de resultaten met het scherpst in het geheugen natuurlijk de resultaten van onze wielrenners op de baan en de weg.

Melk draagt met zijn hoge gehalte aan vet (zoals bij boerenlandmelk) bij tot verwarming en isolatie van ons lichaam. Zuivelproducten als melk, yoghurt en boter worden daarom van oudsher gebruikt in koude en bergachtige landen. Precies op die plekken waar granen, noten en groenten moeilijk te verbouwen zijn. In de rest van de wereld zijn enorme groepen mensen allergisch voor melk en verwante voedingsmiddelen. Rond de Middellandse Zee en in Azië is zelfs tussen de 60 en 70 % lactose intolerant. (Lactose is melksuiker).

Daarnaast wordt melk in steeds grotere hoeveelheden geproduceerd en hebben verbeterde productiemethoden niet geleid tot een betere of hogere kwaliteit. Integendeel, toevoeging van antibiotica en groeihormonen hebben ervoor gezorgd dat er oneigenlijke stoffen opduiken in melk. Waren het niet de grootste renners uit de jaren 80 die er interessante theorieën op nahielden als het ging om toevoegingen aan producten uit de veeteelt ? Gert-Jan Theunissen en Joop Zoetemelk. Voor Joop bleek de melk niet zoet want hij werd een half jaar geschorst ! Ook pasteurisatie en sterilisatiemethoden komen de kwaliteit van melk niet ten goede. Met verhitting die nodig is om schadelijke micro-organismen te doden, gaan ook nog eens enzymen en vitaminen verloren. Maar er is ook geen voedingsmiddel dat zo tot slijmvorming in de (hogere) luchtwegen leidt dan melk. Er wordt daarom steeds vaker een verband gelegd met onder andere astma en bronchitis (COPD), chronische verkoudheid, allergieën en gewrichtsklachten. Deze problemen zouden ontstaan door bestanddelen in melk zoals specifieke melk-eiwitten, -suikers en -vetten. De deskundige doceert ; mensen met een algemene aanleg voor allergie zullen meer en sneller last ondervinden van melkconsumptie. Een renner die ’s morgens een bordje melk met muesli verorbert zal natuurlijk geen problemen krijgen. Voor of tijdens de koers is natuurlijk een ander verhaal. Dan wordt melk ten stelligste afgeraden, het zal je opbreken, hoesterigheid en slijmvorming geven. Wereldwijd onderzoek heeft aangetoond dat melk als calciumbron niet zaligmakend is, in tegenstelling tot hetgeen nog vaak wordt gedacht. Er zit weliswaar veel calcium in melk maar het is verbonden met caseïne. Caseïne stolt in de maag en is dan lastig te verteren voor een mensenmaag. Kalveren hebben hier totaal geen probleem mee want die beschikken over een 4 magenstelsel en melk is tenslotte wel bedoeld voor kalveren. De veronderstelling dat calciuminname via melk botontkalking zou voorkomen is óók al onjuist. Een 12 jaar durend Scandinavisch onderzoek toonde aan dat melk niets toevoegt aan de bescherming tegen botbreuken. Het is zelfs zo dat diegenen die per dag ruim een halve liter melk dronken, meer botbreuken hadden. Zo’n zelfde studie naar autochtone Afrikaanse vrouwen (Namibië) en de in een voormalige kolonie gebleven Britten wees uit dat de melk drinkende Britten evenveel botmassa hadden dan de autochtone Afrikaanse vrouwen.

De alternatieven dan maar ; een gezonde voeding voorziet sowieso in voldoende calcium. Goede bronnen voor calcium zijn bijv. ongebakken noten (zoals amandelen, pijnboompitten) en groene groenten. Het calcium dat zich daarin bevindt wordt ook heel goed opgenomen. Een Amerikaans onderzoek door het ‘American Journal of Nutrition’ stelde dat de calciumopname door het menselijk lichaam uit boerenkool (…!!!) groter was dan uit melk. Verder zijn ook allerlei bonen reuze rijk aan calcium, evenals verrijkt sinaasappelsap en sesamzaad.

Samenvattend ; een dagelijkse portie groene groenten en enkele stuks fruit (van het seizoen) staan garant voor voldoende calciumtoevoer. Bij een plotselinge of abrupte overgang van het grove calcium uit melk naar het fijne calcium uit ongebakken noten, zaden, fruit en groenten is wel een lichamelijke aanpassing vereist. Zo kan het zijn dat tijdelijk nagels sneller breken of dat er iets meer haaruitval is. Maak je echter geen zorgen, uiteindelijk komt alles in sterkere vorm terug. En aan sterke botten horen sterke spieren………, trainen dus en vooral melk blijven drinken als je het lekker vindt !!!